یونانی‌‌ها به آن Bibliotheca و رومی‌ها libri می‌گفتند که از واژه liber به معنای کتاب مشتق شده بود. در انگلیسی قرون وسطی به آن librarie و در فرانسه قدیم به آن librairie می‌گفتند.

این واژه با تغییراتی که کرد در انگلیسی به library تبدیل شد و در بیشتر زبان‌های لاتینی و اروپایی از واژه‌هایی مثل bibliotheque، bibliothek و biblioteca برای آن استفاده می‌شود.

در ایران باستان از اصطلاح"دژنبشت" یا قلعه‌ کتاب‌ها برای رساندن مفهوم کتابخانه استفاده می‌شد.

در حوزه فرهنگ اسلامی و عربی از واژه‌هایی مثل بیت الحکمه، دارالحکمه، دارالعلم، خزانه الحکم، مخزن الکتب، دارالکتب، و مکتبه استفاده می‌شود که دو واژه مکتبه و دارالکتب در حال حاضر مصطلح است.

برای ارائه تعریفی از کتابخانه باید آن را از نظر فیزیکی و کارکردی مدنظر قرار داد. از نظر فیزیکی می‌توان تعاریف زیر را برای کتابخانه در نظر گرفت:

  • کتابخانه مکانی است برای حفظ و نگهداری آثار مکتوب و غیر مکتوب که طی تاریخ تمدن بشر به وجود آمده است.
  • کتابخانه مخزنی است برای حفظ مواد و منابع هنری، علمی، ادبی، اجتماعی و غیره که روی رسانه‌های مختلف ثبت و ضبط شده‌اند.
  • کتابخانه مکانی است که انواع منابع و مواد در آن به صورت سازماندهی شده حفظ و نگهداری می‌شود.
  • کتابخانه مکان فیزیکی است که انواع رسانه‌های مکتوب، دیداری و شنیداری و الکترونیکی در آن نگهداری می‌شود.